Moet je afslanken? Dit zijn de spelregels bij collectief ontslag in het Noorden

De WW in de Friese industrie liep dit jaar op door hoge energieprijzen en netcongestie, met meer ontslagmeldingen tot gevolg. Reorganisaties zijn dus geen ver-van-je-bedbeeld in het Noorden. Moet je als werkgever afslanken, dan gelden strikte regels rond melding, ontslagvolgorde en overleg. Wie die spelregels kent voordat het zover is, voorkomt vertraging en juridische risico's op het moment dat het al lastig genoeg is.

Wanneer je te maken hebt met collectief ontslag

Van collectief ontslag is sprake zodra je binnen drie maanden 20 of meer werknemers in hetzelfde UWV-werkgebied wilt ontslaan, ongeacht of dat via het UWV, de rechter of met wederzijds goedvinden gebeurt. In dat geval geldt de Wet melding collectief ontslag: je meldt het voornemen bij UWV en bij elke vakbond met leden in je organisatie en raadpleegt in de regel ook de ondernemingsraad, die adviesrecht heeft bij een reorganisatie. Na de melding geldt een wachttijd van een maand voordat je de arbeidsovereenkomsten daadwerkelijk mag opzeggen, tenzij de vakbonden schriftelijk laten weten geraadpleegd te zijn en akkoord te gaan. Sla je deze stappen over, dan loop je het risico dat een rechter het ontslag later vernietigt.

Het afspiegelingsbeginsel bepaalt wie vertrekt

Bij ontslag om bedrijfseconomische redenen bepaal je niet zelf wie er uit mag. Eerst neem je afscheid van ingehuurd personeel zoals zzp'ers en uitzendkrachten, gevolgd door medewerkers die de AOW-leeftijd al hebben bereikt, oproepkrachten en tijdelijke contracten die nog maximaal 26 weken lopen. Pas daarna pas je het afspiegelingsbeginsel toe op je vaste medewerkers: per uitwisselbare functie deel je hen in leeftijdsgroepen in en ontslaat binnen elke groep degene met het kortste dienstverband het eerst. Het doel is dat de leeftijdsopbouw binnen die functie na de ronde ongeveer gelijk blijft aan daarvoor. Staat er in je cao een andere ontslagvolgorde, dan gaat die voor en toetst een cao-commissie het ontslag in plaats van UWV.

Waarom dit voor het Noorden extra relevant is

Juist in Friesland, waar de industrie dit jaar te maken kreeg met oplopende WW-cijfers en meer ontslagmeldingen, spelen deze regels niet in theorie. Tegelijk blijft de vraag naar technisch personeel in dezelfde provincie hoog, met vacatures voor monteurs, operators en engineers die moeilijk te vervullen zijn. Dat maakt een zorgvuldig proces extra belangrijk: mensen die je nu noodgedwongen laat gaan, kunnen over een jaar precies de kandidaten zijn die je weer nodig hebt. Een sociaal plan met begeleiding naar ander werk is daarom niet alleen fatsoenlijk, het houdt ook de deur open voor de toekomst.

Ofwel

Collectief ontslag is aan strikte regels gebonden, van de meldingsplicht bij UWV en vakbonden tot het afspiegelingsbeginsel dat de ontslagvolgorde bepaalt. Ken je deze stappen voordat een reorganisatie onvermijdelijk wordt, dan voorkom je vertraging en risico's op het moment dat je ze het minst kunt gebruiken.